मलगेवाडी शाळेने फुलवली सेंद्रिय परसबाग; चिमुकल्यांनी फुलवला श्रमसंस्कारांचा मळा! झेंडूच्या फुलांच्या विक्रीतून विद्यार्थ्यांची ५०० रुपयांची कमाई; सलग दोन वर्षे तालुकास्तरावर यश

 

चंदगड / सी. एल. वृत्तसेवा

मलगेवाडी बु. (ता. चंदगड) येथील विद्यामंदिर मलगेवाडी बु. शाळेतील चिमुकल्या विद्यार्थ्यांनी आपल्या अथक परिश्रमातून शाळेच्या परिसरात सेंद्रिय परसबाग फुलवली आहे. गेल्या काही महिन्यांच्या मेहनतीतून विद्यार्थ्यांनी तब्बल १५ ते २० प्रकारच्या भाज्यांसह झेंडूच्या फुलांचेही यशस्वी उत्पादन घेतले आहे. विशेष म्हणजे, या परसबागेतील संपूर्ण भाजीपाला शेणखताचा वापर करून सेंद्रिय पद्धतीने पिकवण्यात आला आहे. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष शेतीचे ज्ञान मिळण्याबरोबरच श्रमप्रतिष्ठा, स्वावलंबन आणि पर्यावरण संवर्धनाचे धडेही मिळत आहेत.

या परसबागेत पालक, मेथी, कोथिंबीर, वांगी, टोमॅटो, मिरची, भेंडी, दोडका, कारले, घेवडा यांसह विविध प्रकारच्या ताज्या भाज्यांची लागवड करण्यात आली आहे. कोणत्याही रासायनिक खतांचा अथवा कीटकनाशकांचा वापर न करता केवळ शेणखताच्या साहाय्याने हा भाजीपाला पिकवण्यात आला आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना विषमुक्त अन्नाचे महत्त्वही प्रत्यक्ष अनुभवातून समजले आहे.

या उपक्रमातील आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे विद्यार्थ्यांनी झेंडूच्या फुलांची विक्री करण्यासाठी बाजार भरवला. या विक्रीतून त्यांनी तब्बल ५०० रुपयांची कमाई केली. या अनुभवामुळे विद्यार्थ्यांना उत्पादन, विक्री, पैशांचे व्यवहार आणि आर्थिक नियोजन यांची प्राथमिक माहिती मिळाली.

पुस्तकी शिक्षणासोबतच मातीशी नाळ जोडणारे, श्रमाचे महत्त्व पटवून देणारे आणि शेतकऱ्यांच्या कष्टांची जाणीव करून देणारे अनुभवाधारित शिक्षण या शाळेतील विद्यार्थ्यांना मिळत आहे. स्वतःच्या हातांनी रोपे लावणे, त्यांची निगा राखणे आणि त्यातून मिळणारे उत्पादन पाहणे, या प्रक्रियेतून विद्यार्थ्यांमध्ये निसर्गप्रेम, जबाबदारीची जाणीव आणि श्रमप्रतिष्ठेची भावना रुजत आहे.

विशेष उल्लेखनीय बाब म्हणजे, विद्यामंदिर मलगेवाडी बु. शाळेने सलग दोन वर्षे परसबाग उपक्रमात तालुकास्तरावर यश मिळवले आहे. यंदा एकशिक्षकी शाळा असूनही शाळा व्यवस्थापन समितीचे सदस्य आणि पालक यांच्या सहकार्याने शाळेने सुंदर व उपयुक्त परसबाग साकारली आहे. मर्यादित साधनसामग्री असूनही सामूहिक प्रयत्नांतून उल्लेखनीय कामगिरी करता येते, हे या शाळेने दाखवून दिले आहे.

विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीला शाळा व्यवस्थापन समिती आणि पालकांच्या सहकार्याची जोड मिळाल्याने हा उपक्रम यशस्वी झाला आहे. सेंद्रिय शेती, पर्यावरण संवर्धन आणि कृतीतून शिक्षण यांचा सुंदर संगम घडवणाऱ्या विद्यामंदिर मलगेवाडी बु. शाळेच्या या उपक्रमाचे सर्व स्तरांतून कौतुक होत असून, शाळेच्या पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा व्यक्त केल्या जात आहेत.